"Το Κουτί" / George Giotsas / BELL books / Με την ματιά της Εύας Νάτση

Πότε σταματά ένα παιδί να σκέφτεται σαν παιδί και αρχίζει να παλεύει απλώς για να βγάλει την επόμενη μέρα; Αυτή η σκέψη με ακολούθησε από τις πρώτες κιόλας σελίδες και έμεινε μαζί μου μέχρι το τέλος, γιατί η ιστορία της Ζένιας δεν ζητά τον οίκτο κανενός, ζητά μόνο να της δώσεις τον χρόνο να την ακούσεις, να περπατήσεις για λίγο δίπλα της και να δεις τον κόσμο μέσα από τα μάτια ενός κοριτσιού που μεγάλωσε πολύ πιο γρήγορα απ' όσο του επέτρεψε η ηλικία του.

Η καθημερινότητά της είναι ένας συνεχής αγώνας. Στο σχολείο βρίσκεται αντιμέτωπη με τον εκφοβισμό και τον ρατσισμό, στο σπίτι κουβαλά βάρη που δεν αναλογούν σε έναν έφηβο άνθρωπο, ενώ η έγνοια για τον μικρό της αδελφό γίνεται κομμάτι της ίδιας της ύπαρξής της. Κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά βρίσκει καταφύγιο στη μουσική, γνωρίζει τον πρώτο της έρωτα και προσπαθεί να κρατηθεί από μικρές στιγμές που της θυμίζουν πως η ζωή μπορεί να κρύβει και κάτι όμορφο.

Διαβάζοντας τις σελίδες του βιβλίου ένιωθα πως κάθε νέο γεγονός άνοιγε ακόμη περισσότερο την ψυχή της Ζένιας. Δεν με απασχολούσε τόσο η απάντηση στο μυστήριο όσο η διαδρομή που την οδήγησε ως εκεί. Οι επιλογές της, οι φόβοι της, οι πληγές της άρχισαν σιγά σιγά να αποκτούν το δικό τους βάρος και κάπου εκεί κατάλαβα πως αυτή η ιστορία μιλά για κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα ψυχολογικό θρίλερ. Μιλά για τις συνέπειες που αφήνει η έλλειψη αγάπης, για τον τρόπο που η βία και η απόρριψη μπορούν να διαμορφώσουν έναν άνθρωπο και για εκείνες τις σιωπές που πολλές φορές φωνάζουν πιο δυνατά από τις λέξεις.

Ο Γιώργος Γιώτσας χειρίζεται όλα αυτά τα δύσκολα θέματα με τρόπο που σε κάνει να αισθάνεσαι πως γνωρίζει πολύ καλά τους ανθρώπους για τους οποίους γράφει. Δεν προσπαθεί να τους δικαιολογήσει ούτε να τους καταδικάσει. Τους αφήνει να σταθούν μπροστά σου με όλες τις αντιφάσεις, τις αδυναμίες και τα τραύματά τους, κι έτσι η ιστορία αποκτά μια αλήθεια που δύσκολα μπορείς να αγνοήσεις.

Έκλεισα το βιβλίο και συνέχισα να σκέφτομαι τη Ζένια. Σκεφτόμουν πόσα παιδιά μπορεί να μεγαλώνουν γύρω μας κουβαλώντας το δικό τους αόρατο κουτί, γεμάτο φόβους, μυστικά και πληγές που κανείς δεν βλέπει, επειδή έμαθαν από πολύ νωρίς να χαμογελούν όταν πονάνε και να σωπαίνουν όταν έχουν περισσότερο ανάγκη να μιλήσουν. Εκεί, για μένα, βρίσκεται η πραγματική δύναμη αυτού του μυθιστορήματος. Στο ότι σε βάζει να κοιτάξεις λίγο πιο προσεκτικά τον άνθρωπο απέναντί σου και να αναρωτηθείς πόσα μπορεί να κρύβει πίσω από όσα δείχνει.

Αν το πιο βαρύ κουτί δεν είναι εκείνο που κρατάμε στα χέρια μας, αλλά εκείνο που κουβαλάμε μέσα μας, άραγε πόσοι θα έβρισκαν τη δύναμη να το ανοίξουν;

«Για όσα τόλμησα» / Ελένη Ισπόγλου / Εκδόσεις Ίβισκος. Με την ματιά της Εύας Νάτση

Κάποια στιγμή στη ζωή μας όλοι έχουμε σταθεί μπροστά σε μια απόφαση που μας τρόμαζε. Όχι επειδή δεν ξέραμε τι θέλαμε, αλλά επειδή γνωρίζαμε πως κάθε επιλογή έχει το τίμημά της. Και πολλές φορές, χωρίς καν να το αντιληφθούμε, αφήνουμε τα όνειρά μας να περιμένουν. Για λίγο στην αρχή. Για πολύ αργότερα.

Το «Για όσα τόλμησα» είναι ένα μυθιστόρημα που μιλά ακριβώς γι' αυτές τις σιωπηλές αναβολές. Για τις μικρές υποχωρήσεις που μοιάζουν ασήμαντες όταν συμβαίνουν, αλλά χρόνια μετά συνθέτουν μια ζωή διαφορετική από εκείνη που κάποτε είχαμε φανταστεί.

Η Δάφνη είναι ένας άνθρωπος που δύσκολα θα νιώσεις ξένος απέναντί του. Δεν παρουσιάζεται ως η ιδανική ηρωίδα ούτε ως μια γυναίκα που έχει όλες τις απαντήσεις. Κουβαλά φόβους, αμφιβολίες, ενοχές και πληγές. Κάνει λάθη, σιωπά όταν θα ήθελε να φωνάξει και πολλές φορές βάζει τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές της. Γι' αυτό και γίνεται τόσο αληθινή.

Η Ελένη Ισπόγλου χτίζει τους χαρακτήρες της με ευαισθησία και χωρίς υπερβολές. Δεν αναζητά εύκολες συγκινήσεις ούτε δραματικές εξάρσεις για να κερδίσει τον αναγνώστη. Αφήνει τα συναισθήματα να γεννηθούν φυσικά, μέσα από τις σχέσεις, τις αναμνήσεις και τις αποφάσεις των ηρώων. Κι αυτή η απλότητα είναι τελικά η μεγαλύτερη δύναμη του βιβλίου.

Ξεχώρισα ιδιαίτερα τον τρόπο που η ιστορία κινείται ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν. Κάθε αποκάλυψη έρχεται τη στιγμή που πρέπει, φωτίζοντας διαφορετικά όσα μέχρι εκείνο το σημείο θεωρούσαμε δεδομένα. Έτσι η αγωνία δεν βασίζεται σε εντυπωσιακές ανατροπές, αλλά στην ανθρώπινη ανάγκη να καταλάβεις γιατί οι άνθρωποι έγιναν αυτοί που έγιναν.

Πέρα όμως από την πλοκή, αυτό που κράτησα περισσότερο είναι το συναίσθημα που αφήνει όταν κλείσεις την τελευταία σελίδα. Δεν είναι από εκείνα τα βιβλία που τελειώνουν και τα αφήνεις στο ράφι. Συνεχίζει να σε ακολουθεί. Σε βάζει να αναλογιστείς τις δικές σου επιλογές, τα δικά σου "ίσως", τις φορές που φοβήθηκες να κάνεις το βήμα και εκείνες που τελικά τόλμησες.

Ίσως τελικά η μεγαλύτερη μορφή γενναιότητας να μην είναι να αλλάξεις ολόκληρη τη ζωή σου μέσα σε μια μέρα. Ίσως να είναι να κοιτάξεις τον εαυτό σου με ειλικρίνεια και να παραδεχτείς ότι αξίζεις να κυνηγήσεις όσα κάποτε άφησες πίσω.

Το «Για όσα τόλμησα» δεν είναι απλώς μια ιστορία για τη δύναμη μιας γυναίκας. Είναι μια υπενθύμιση πως ποτέ δεν είναι αργά να ξαναγράψουμε το επόμενο κεφάλαιο της ζωής μας. Και ίσως, όταν γυρίσει η τελευταία σελίδα, το πιο σημαντικό ερώτημα να μην είναι τι τόλμησε η Δάφνη, αλλά τι είμαστε έτοιμοι να τολμήσουμε εμείς.